ސްރީލަންކާގެ ނިރުބަވެރި ޖަމާޢަތެއްކަމަށްވާ ޕީޕަލްސް ރިބަރޭޝަން އޯގަނައިޒޭޝަން އޮފް ޓެމިލް އީލާމް (ޕްލޯޓް) ޖަމާޢަތާއި ހެންވޭރު ހާޖަރާގޭ ޢަބްދުﷲ ލުޠުފީއާ ގުޅިގެން 1988 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު ތިންވަނަ ދުވަހު ދިވެހިރާއްޖެއަށް ދިން ޢުދުވާނީ ހަމަލާގައި ބައިވެރިވި ދުޝްމަނުންގެ ތެރެއިން މަރުވެފައި ވަނީ 8 މީހުންނެވެ. އެއީ މާލޭގައި ދިވެހި ސިފައިންގެ ދިން ރައްދު ހަމަލާތަކުގައި މަރުވި 3 ނިރުބަވެރިންނާއި ޕްރޮގްރެސްލައިޓުގައި މަރުވި 5 ނިރުބަވެރީންނެވެ.
ޕްރޮގްރެސްލައިޓަކީ ދުޝްމަނުން ކަނޑުފޭރުނު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާގު ބޯޓެކެވެ. އެ ބޯޓަށް މާލެއިން ރަހީނުކޮށްގެން 14 މީހުން ގެންދިޔައެވެ. އަދި އޭރު އެ ބޯޓުގައި ފަޅުވެރީންގެ ގޮތުގައި ތިބި 14 މީހުން ވެސް ތިބީ ރަހީނުކޮށްފައެވެ. ދުޝްމަނުން މަަސައްކަތްކުރީ ރަހީނުކުރި މީހުންނާއެކު ފިލައިގެން ދިއުމަށެވެ.
މާލޭގައި ދިވެހި ސިފައިންނާއި ދުޝްމަނުންނާ ދެމެދުގައި ބަދަލުކުރި ބަޑީގެ ހަމަލާތަކުގައި ނިރުބަވެރީންގެ ތެރެއިން ވަރަށް އިސް ތިން މީހަކު ވަނީ ހަމަލާގެ ވަރަށް ކުރީކޮޅު މަރުވެފައެވެ. އޭގެތޭގައި ދުޝްމަނުންގެ މި ހަމަލާގެ ގްރައުންޑް ކޮމާންޑަރަށް ހުރި ވަސަންތީ ހިމެނެއެވެ.
ދިވެހި ސިފައިން ދިން ހަމަލާތަކުގައި މާލޭގައި މަރުވެފައިވަނީ ވަސަންތީއާއި، ޖޫލީއާއި އައްޕިއެވެ. މީގެތެރެއިން ވަސަންތީއަކީ މި ހަމަލާ ރާވައި ޕްލޭންކުރުމުގައި އެންމެ އިސްކޮށް އުޅުނު އެކަކެވެ. އޭނާ ވަނީ ހަމަލާގެ ކުރިން ރާއްޖެއައިސް ސިފައިންގެ ހުންނަގޮތާއި ސިފައިން ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރުތަކާއި ސިފައިން ޑިއުޓީ މަރާތަންތަން ދެނެގަތުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. މިގޮތުން މައްސަލަ ހުށަހަޅަން ދިޔަ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ފުލުސް އޮފީހަށް ވަދެ، ފުލުސް އޮފީހުގެ ތެރެއިން ސިފައިންގެ ތެރެއަށް ވަދެވެންހުރިގޮތް އޭނާ ވަނީ ދެނެގަނެފައެވެ. އޭރު ޕޮލިސް ހެޑްކްއޯޓަރޒް ހުންނަނީ ސިފައިންގެ އިރުއުތުރު ކަންމަތީގައި ސިފައިންގެ އެތެރޭގައެވެ.
ވަސަންތީ ބެލި ބެލުމުން އޭނާއަށް ޤަބޫލުކުރެވުނު ގޮތުގައި ސިފައިންގެ އެތެރެއަށް އެންމެ ފަސޭހައިން ވަދެގަނެވޭނީ ފުލުސް އޮފީހުގެ އެތެރެއިންނެވެ. އެހެންވެ ހަމަލާ ދިނުމަށް ދުޝްމަނުން ގުރޫޕްތަކަށް ބެހިއިރު ވަސަންތީގެ ގުރޫޕަށް ކަނޑައަޅާފައި އޮތީ އެ ދޮރަށް ހަމަލާދީ އެތަނުން ސިފައިންގެ ތެރެއަށް ވަންނާށެވެ. އެކަމަކު ކަން ދިމާވީ އޭނާ ހީކުރިގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ފުލުސް އޮފީހުގެ ދޮރަށް ހަމަލާދީ އެ ދޮރުން އެތެރެއަށް ވަންނަން ދިމާކުރުމާއެކު ހިތްވަރުގަދަ ދިވެހި ސިފައިން ވަނީ އެ ދޮރު އެތެރެއިން ތަޅުލައި ފުލުސް އޮފީހުގެ މަތިން ބަޑިޖަހައި ދުޝްމަނުން ހުއްޓުވާފައެވެ. ސިފައިން ދިން ހަމަލާތަކުގައި ވަސަންތީއާއި އޭނާގެ އެހީތެރިޔަކަށް ހުރި ޖޫލީ ވަނީ މަރާލާފައެވެ.
ވަސަންތީ މަރުވެގެން ވެއްޓިގައި އޮތީ ފުލުސް އޮފީހާ ދިމާއިން މަގުމަތީ ފާރުކައިރިއަށް އަމީރު އަޙްމަދު މަގަށެވެ. ޖޫލީ މަރުވެފައި އޮތީ ޣާޒީ ބިލްޑިންގުގެ އިރުދެކުނު ކަންމަތީގައި އަމީރު އަޙްމަދު މަގުގައެވެ.
ދިވެހި ސިފައިން ދިން ހަމަލާތަކުން މާލޭގައި މަރުވި އަނެއް ނިރުބަވެރިއަކީ އައްޕިއެވެ. މީނާއަކީ އެކްޕޮލޯސިވް ބޭނުންކޮށްގެން ސިފައިންގެ މަގުމަތީފާރުގެ ހުޅަނގު ދެކުނު ކަން ގޮއްވާލި މީހާއެވެ. މީނާއަކީ އެކްސްޕްލޯސިވް ބޭނުންކޮށްގެން ތަންތަން ގޮއްވުމުގެ ތަޖުރިބާކާރެކެވެ. މީނާ މަރުވުމަށްފަހު ދުޝްމަނުންނަށް އެކްސްޕްލޯސިވް ބޭނުންކޮށްގެން އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރެވުނެވެ.
ދުޝްމަނުންގެ ވަރަށް އިސް ތިން މީހުން ކަމަށްވާ ވަސަންތީއާއި ޖޫލީއާއި އައްޕި މަރުވުމުން ނިރުބަވެރިންގެ ކޮމާންޑް އެންޑް ކޮންޓްރޯލް ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލިގެންދިޔައެވެ. އަދި އޭރު ވަނީ ދުޝްމަނުން ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާގެ މައިމަރުކަޒު ހިފުމަށް ހަދައިގެން އައި ޕްލޭން ދިވެހި ސިފައިންގެ ވަރުގަދަ ޖިހާދުން ނާކާމިޔާބުކޮށްލާފައެވެ. ސިފައިންގެ މައިގޭޓަށާއި ފުލުސް އޮފީސް ގޭޓަށް އަދި ސިފައިންގެ ހުޅަނގު ދެކުނު ކަން ގޮއްވާލައިގެން ސިފައިންގެއަށް ވަދެގަންނަން ދުޝްމަނުން ރޭވި ރޭވުން ނާކާމިޔާބުކޮށްލީ ދިވެހި ސިފައިން ފުރާނައަށް ބެލުމެއްނެތި ދިން ވަރުގަދަ ރައްދު ހަމަލާގެ ސަބަބުންނެވެ.
ދުޝްމަނުން ޕްލޭން ފެއިލްވެ، ދުޝްމަނުންގެ ގްރައުންޑް ކޮމާންޑަރާއި އޭނާގެ އެހީތެރިޔާއާއި އެކްސްޕްލޯސިވް ތަޖުރިބާކާރު ހަމަލާގެ އެހާ ކުރީކޮޅު މަރުވުމުން ދުޝްމަނުންނަށް ލިބުނީ ވަރަށް ބޮޑު ހައިރާންކަމަކާއި ވަރަށް ބޮޑު ޝޮކެކެވެ. އެހިސާބުން ދެން ދުޝްމަނުންނަށް އޯޑަރކޮށް ކަންކަން ކުރަންވީގޮތް ކިޔައިދެމުން ދިޔައީ ނިރުބަވެރިންގެ ތެރޭގައި ދެން އެންމެ އިސްކޮށްތިބި މީހުންނެވެ. އޭގެތެރޭގައި ޕާޕާއާއި ފާރޫގާއި ޗިންނަޝަންކަރު ފަދަ މީހުން ހިމެނެވެ. މި މީސްމީހުން، އެކި މީހުން އެކިއެތި ކިޔަންފެށުމުން އަދި މާބޮޑަށް ކަންތައްތައް ބޮއްސުންލައިގެން ދިޔައެވެ.
މި ހަމަލާގައި ދިވެހީންގެ ތެރެއިން އިސްކޮށްތިބި އަދި ނިރުބަވެރީންނާއެކު މާލެ އައި ދެ ދިވެހިން ކަމުގައިވާ ހ. ހާޖަރާގޭ ޢަބްދުﷲ ލުޠުފީއާއި ސ. ހިތަދޫ ޕެރިސްހޮލިޑޭ ސަގަރު އަޙްމަދު ނާޞިރާ ދެ މީހުންގެ ބޯކޮޅު ބަލައި އެމީހުންނަށް ތަމަޅަ ކުލީ ސިފައިން ދިޔައީ ފާރަލަމުންނެވެ. އެހެން އުޅެނިކޮށް ރެކީ ޕެޓްރޯލަށްސިފައިންގެ ތެރެއިން ހަތިޔާރާއެކު ބަޔަކު ނިކުތުމާއެކު ދުޝްމަނުންގެ ހިތްތަކަށް ބިރުވެރިކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން ވެރިވެ، އެންމެފަހުން މާލެ ދޫކޮށް ފިލައިގެން ދާނެގޮތެއް ހޯދަން ފެށިއެވެ.
ދުޝްމަނުންގެ ތެރެއިން މަރުވި އަނެއް 5 މީހުން މަރުވީ ދުޝްމަނުން ކަނޑުފޭރިގެން ފިލަން މަސައްކަތްކުރި ޕްރޮގްރެސްލައިޓްގައެވެ. މި މީހުންނަކީ ނިދީ، ގޯޕީ، ބަވަން އަދި ޕާޕާއާއި ޗިންނަޝަންކަރެވެ. ނިދީއާއި ގޯޕީއާއި ބަވަން މަރުވީ ޕްރޮގްރެސްލައިޓް ހުއްޓުވުމަށް އިންޑިއާ ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ މަނަވަރު އައިއެންއެސް ގޯދާވަރީން ދިން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކުގައެވެ. ޕާޕާ އާއި ޗިންނަޝަންކަރު މަރުވީ އަމިއްލަ ގަޔަށް ބަޑިޖަހައިގެންނެވެ. މި ދެމީހުން އަމިއްލައަށް މަރުވީ އިންޑިއާ ސިފައިންގެ މަނަވަރުން ދިން ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކަށްފަހު އަމާންދޭ ހިސާބަށް ދިއުމުންނެވެ.
ޚިޔާލު